Lezing over van Oldenbarneveldt

Ben Knapen vertelt wie Johan van Oldenbarnevelt was

Johan van Oldenbarneveldt: de grote organisatorische kracht die ons land mogelijk maakte, of landverrader? Woensdagavond gaf Ben Knapen in gebouw De Acker een lezing voor het Historisch Genootschap Oud-Pijnacker over deze door de geschiedenis enigzins opzij geschoven staatsman, die harder polderde dan wie ook.

Journalist en historicus Ben Knapen is zelf niet vreemd van polderen: hij was staatsecretaris van buitenlandse zaken en hoofdredacteur van het NRC handelsblad. Nu is hij senator in de Eerste Kamer. Maar hij blijft geïntrigeerd door de figuur van Oldenbarnvelt.

“Wat maakt een staat?” is de grote vraag die Knapen stelt. Toen Willem van Oranje in 1584 werd doodgeschoten, was Nederland zoals het er vandaag uitziet nog heel ver weg. Prins Maurits was weliswaar een capabele legercommandant, maar in politiek opzicht was Johan van Oldenbarnevelt in die periode de baas. Hij zorgde dat het geld binnenkwam, waardoor de troepen betaald konden worden. Hij zorgde voor zekerheid.

Spin in het web

“Wie schrijft, die blijft. Wie betaalt, bepaalt. Door politieke en financiële maneuvres positioneerde van Oldenbarnevelt zich als een spin in het web. Van buitenaf snapte niemand hoe Nederland in elkaar zat en wat ons landje bij elkaar hield.”

“Voor een belangrijk deel kwam dat door van Oldenbarnevelt. Hij bracht in die rumoerige en onzekere periode na 1584 de Nederlandse staat bijeen, met inzicht, handigheid en vermogen tot doordrammen. Daarmee versterkte hij vrijwel altijd ook zijn eigen positie; zo werkte dat in die tijd.”

Scherpe resolutie

De zogeheten Scherpe Resolutie vormde echter het begin van het eind, hield Knapen zijn toehoorders voor. “De kloof tussen van Oldenbarnevelt en prins Maurits werd steeds groter, tot van Oldenbarnevelt aan de steden in Holland de bevoegdheid gaf om eigen troepen te mobiliseren. De gewesten bleken niet bereid een burgeroorlog te voeren over het dispuut tussen Maurits en van Oldenbarnevelt. De troepen werden weer ontwapend.”

“Van Oldenbarnevelt werd uiteindelijk gearresteerd en beschuldigd van hoogverraad. Koppig hield hij zijn onschuld vol, misschien mede vanwege een gevoel dat hij onmisbaar was. Dat kostte hem de kop”, aldus Knapen.

De volgende lezing van het Historisch Genootschap Oud-Pijnacker is op 21 maart in ‘De Acker’, Park Berkenoord 2, Pijnacker. De lezing begint om 20.00. De zaal is open vanaf 19.30. De toegang is gratis voor leden. Belangstellende niet-leden zijn van harte welkom (bijdrage € 5).

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *